KHI THẾ GIỚI VẬN HÀNH BỞI CHÍNH ĐÔI TAY CON!

Chúng ta đang sống trong một thời đại nơi con người được bao quanh bởi rất nhiều những thứ nhân tạo: ánh sáng nhân tạo, âm thanh nhân tạo, chất liệu nhân tạo, và cả những niềm vui nhân tạo. Thế giới của trẻ cũng không nằm ngoài điều đó. Những món đồ chơi phát sáng, hát nhạc, nhảy múa, tự di chuyển, được quảng cáo là “giúp con học nhanh hơn, thông minh hơn, vui hơn.”

Nhưng nếu quan sát kỹ, ta sẽ thấy: những món đồ chơi ấy đang tước đi của con một điều quan trọng, chính là sự chủ động khám phá.

Khi đồ chơi có thể tự phát nhạc, tự nhá đèn, tự xoay tròn, đứa trẻ chẳng cần làm gì để kích hoạt nó. Chỉ cần bấm nút và chờ xem. Mọi phản ứng đều được lập trình sẵn, mọi kết quả đều giống nhau, dù con có tò mò thử lại bao nhiêu lần. Không có gì mới mẻ thực sự diễn ra. Và vì thế, đứa trẻ sớm trở thành người quan sát thụ động trong chính trò chơi của mình.

Còn khi món đồ chơi cần đến đôi tay và thân thể con để được kích hoạt, thì mọi thứ đổi khác!

Một chiếc lục lạc không tự kêu, mà chỉ kêu khi con tự lắc.
Một khối gỗ không tự ghép, mà chỉ vừa khít khi con thử đi thử lại, quan sát, điều chỉnh tới lui.
Một chiếc xe kéo không tự chạy, mà chỉ tiến về phía trước khi con bước tới.
Và chính trong những khoảnh khắc đó, giữa âm thanh lóc cóc của gỗ chạm gỗ, leng keng của kim loại hay xột xoạt của vải, giữa sự cân bằng mong manh của các vòng xếp chồng, giữa nhịp thở và chuyển động tay-mắt của chính mình, con học được một bài học vô giá: “MÌNH LÀ NGƯỜI TẠO RA THAY ĐỔI!”

Những món đồ chơi từ vật liệu tự nhiên như gỗ, vải, kim loại, len, tre… cho con một thế giới đầy cảm giác thực và đa dạng. Chúng có trọng lượng, độ ấm, âm thanh, phản hồi khác nhau. Khi con chạm, cầm, ném, gõ…, con nhận được những phản ứng chân thật, không phải do mạch điện hay chip âm thanh tạo ra (mà lúc này sẽ là vô hình đối với trẻ, sẽ càng làm trẻ mất kết nối vì không hiểu chuyện gì đang xảy ra và từ đó ko học được gì cả!), mà đến từ chính quy luật tự nhiên.

Đó là trải nghiệm cảm giác tinh tế mà đồ chơi nhựa hay điện tử không bao giờ có thể mang lại, bởi vật liệu nhân tạo hầu như cho cảm giác giống nhau dù chạm thế nào. Một khối nhựa trơn láng vẫn là nhựa, dù con có bóp mạnh hay chạm nhẹ, dù trời lạnh hay ấm, phản hồi xúc giác của nó gần như không đổi. Âm thanh khi rơi xuống sàn, trọng lượng trong bàn tay, độ cứng khi va vào nhau… tất cả đều gần như một. Điều đó khiến cảm nhận của trẻ dần trở nên “phẳng”: các giác quan không còn được luyện tập để phân biệt tinh tế giữa nặng và nhẹ, nhẵn và sần, ấm và lạnh, cứng và mềm.

Trong khi đó, những vật liệu tự nhiên lại sống động và đa dạng theo cách riêng của chúng.

Gỗ mang hơi ấm, và đổi màu nhẹ khi con cầm lâu trong tay.
Vải lanh mềm và có độ ma sát khác nhau tùy cách nắm.
Kim loại mát lạnh lúc đầu, nhưng ấm dần lên theo nhiệt độ cơ thể con.
Ngay cả âm thanh của chúng khi rơi xuống mặt bàn cũng khác: tiếng “cạch” của gỗ, tiếng “leng keng” của kim loại, tiếng “bộp” của len…

Chính qua những khác biệt nhỏ ấy, trẻ dần phát triển năng lực cảm nhận vi tế – nền tảng của sự tập trung, quan sát và tư duy khoa học sau này. Montessori gọi đây là “education of the senses” – giáo dục các giác quan.

Bà tin rằng khi trẻ được chạm vào thế giới thật, với chất liệu thật, con không chỉ “biết” về thế giới, mà còn kết nối với nó bằng toàn bộ cơ thể và tâm trí mình.

Maria Montessori từng viết:

“The hands are the instruments of man’s intelligence.”
~ Maria Montessori, The Absorbent Mind ~

Bàn tay là công cụ của trí tuệ. Khi tay được làm việc, não bộ được đánh thức. Khi cơ thể được vận động, tư duy được kết nối. Chính trong quá trình cầm, thử, sai, sửa, trẻ đang tự xây dựng chính mình.

Vì vậy, thay vì tìm món đồ biết hát, biết nhảy, hãy tìm cho con những món đồ biết lặng im, để chính đôi tay con làm chúng cất tiếng.

Thay vì một thế giới đồ chơi đc vận hành bằng pin, hãy để con lớn lên trong một thế giới được vận hành bởi con người – nơi mọi âm thanh, chuyển động và khám phá đều bắt đầu từ chính con!

Trong Khóa học Chuyên sâu về Nuôi dạy con theo Montessori của mình có hẳn 1 chương chia sẻ về đồ chơi và cách cha mẹ chọn và sử dụng thế nào cho hợp lý để hỗ trợ con tốt nhất, mọi người quan tâm hãy đăng ký học nhé. Khóa học online với các video và tài liệu có sẵn nên cha mẹ có thể học mọi lúc mọi nơi tùy theo nhu cầu và tiến độ của mình. Nội dung bao quát một cách hệ thống để cha mẹ hiểu rõ cần làm gì và lý do tại sao theo đúng tinh thần Montessori để có thể vững vàng đồng hành với con trong 6 năm đầu đời, mình để chi phí thật thấp để có thể lan tỏa đến càng nhiều gia đình càng tốt! Link khóa học tại đây: https://hoichamemontessori.com/courses/khoa-hoc-chuyen-sau-ve-nuoi-day-con-theo-montessori/