Montessori không chỉ là về giáo cụ, mà là về cách chúng ta nhìn nhận và đối xử với trẻ. Việc thay đổi quan điểm và cách chúng ta tương tác với trẻ không chỉ bắt đầu từ khi trẻ 3, 4 hay 5 tuổi mà phải bắt đầu ngay từ khi trẻ được sinh ra.
Điều này trong thực tế có nghĩa là gì?
Một, hãy nói chuyện VỚI trẻ, ko phải là nói VỀ trẻ. Nghĩa là hãy nói trực tiếp với cả những em bé mới vài ngày tuổi về những hoạt động người lớn đang làm với bé và làm xung quanh bé. Và cũng bao hàm luôn việc ngừng lại để chờ bé trả lời, cho dù lúc đó bé chưa biết nói.
Hai, hãy cho trẻ được quyền lựa chọn và ra quyết định. Ngược lại với suy nghĩ thông thường, ngay cả trẻ nhỏ mới sinh cũng có khả năng lựa chọn. Và càng lớn thì trẻ càng có thể ra được những quyết định lớn hơn, quan trọng hơn.
* Lựa chọn đồ chơi để khám phá
Ban đầu, bạn có thể đưa cho bé nhỏ 2 lựa chọn và quan sát xem bé nhìn hay với tới món nào. “Con muốn chơi với cái vòng hay cái chuông?”. Dựa vào gợi ý qua hành động biểu hiện của bé để biết được bé chọn món nào.
Khi trẻ lớn hơn, bạn có thể đặt 2-3 lựa chọn gần trẻ để xem trẻ hướng tới vật nào. Với trẻ biết đi, trẻ hoàn toàn có khả năng tự chọn và nhặt lấy bất cứ đồ chơi hay giáo cụ nào mà trẻ muốn.
* Lựa chọn đồ để mặc và cách để mặc
Nghe có vẻ phi lý, nhưng ngay cả em bé nhỏ 7-8 tháng tuổi cũng có thể chọn một chiếc áo giữa 2 lựa chọn, và khi chọn rồi thì có thể hợp tác để mặc áo vào. Khi trẻ lớn hơn, có thể đưa ra lựa chọn về quá trình mặc như “Chúng ta bắt đầu mặc quần áo nha con! Con muốn mặc áo trước hay mặc quần trước?”. Những lựa chọn đơn giản như vậy lại có thể giúp hạn chế những cơn gây gổ và nhận lại được sự hợp tác từ trẻ. Khi đó bạn ko chỉ đang tôn trọng trẻ, mà còn cho trẻ sự tự do và quyền được kiểm soát những gì diễn ra liên quan đến trẻ.
* Lựa chọn trong ăn uống
Người lớn chúng ta chắc hẳn ko ai thích bị ra lệnh phải ăn gì và ăn bao nhiêu. Và trẻ cũng vậy!
Với trẻ nhỏ, chúng ta có thể đưa ra một số lựa chọn bằng cách đặt lên dĩa của trẻ vài món ăn và để trẻ chọn sẽ ăn gì và ăn bao nhiêu.
Với trẻ lớn hơn, chúng ta có thể trao đổi với trẻ “Con có vẻ muốn ăn nhẹ một chút phải ko? Con muốn ăn táo hay chuối?” hoặc “Tới giờ ăn tối rồi. Con muốn ăn bông cải luộc hay ăn súp?”
* Lựa chọn trong việc vận động
Tự do vận động là một phần quan trọng trong cuộc sống của trẻ nhỏ. Việc tôn trọng và quan tâm hỏi han ý kiến của trẻ về cách đi lại, di chuyển vận động có thể giúp hạn chế rất nhiều sự phản kháng, đặc biệt đối với trẻ đã biết đi.
Hỏi trẻ “Con muốn tự đi bộ từ đây vô lớp hay muốn mẹ giúp?” khi đưa trẻ đi học hoặc “Con muốn tự ra khỏi bàn hay mẹ phụ một tay?” khi trẻ muốn rời khỏi bàn ăn… là những cách trao cho trẻ quyền lưa chọn này.
Trên đây là một số cách cho trẻ lựa chọn qua các hoạt động thường ngày mà chúng ta có thể áp dụng liên tục. Một số QUY TẮC cần nhớ khi đưa các lựa chọn cho trẻ:
– Không bao giờ cho trẻ một lựa chọn mà bạn ko muốn con thực hiện.
– Giới hạn các lựa chọn trong khoảng 2 đến 3, tốt nhất là chỉ 2 đối với bé nhỏ. Nếu ko trẻ sẽ cảm thấy “ngợp” và thay vì hợp tác lại có thể phản kháng vì cảm thấy bất an.
– Giữ kiên định theo lựa chọn đầu tiên của trẻ. Lừng khừng lựa qua lựa lại sẽ làm cho cả bạn và con khó đưa ra quyết định cuối cùng.
– Hãy hạ người xuống ngang tầm mắt con, nhìn vào mắt con để đưa ra các lựa chọn.
– Hãy ấn định rõ ràng đâu là giới hạn phải theo và đâu là lựa chọn “Tới giờ phải thay tã rồi. Con muốn (a) hay (b)?”. Nghĩa là giờ thay tã ko phải là một điều có thể lựa chọn.
– Nếu con bạn ko đưa ra lựa chọn nào, đừng cảm thấy chán nản. Chỉ cần đơn giản giữ bình tĩnh và nói với trẻ “Con đang cho mẹ thấy là con cần mẹ lựa chọn giúp.” Và sau đó tự ra quyết định luôn. Lần sau tiếp tục cho trẻ lựa chọn.
– Ko thêm vào những cụm từ mang ý hỏi hay ko chắc chắn khi đưa ra lựa chọn, điều đó thể hiện chính bạn cũng ko rõ ràng và có vẻ gợi mở cho lựa chọn thứ 3 thứ 4 nào đó từ trẻ.
Bạn đã trao cho con quyền được lựa chọn chưa? Nếu có hãy chia sẻ thêm những chọn lựa thú vị mà bạn và con đã trải qua nhé. Nếu ko, hãy bắt đầu từ hôm nay, sẵn sàng cho một thời gian để trẻ làm quen và sau đó tận hưởng sự hợp tác và trưởng thành của trẻ.
Khám phá thêm từ hoichamemontessori.com
Đăng ký để nhận các bài đăng mới nhất được gửi đến email của bạn.