Đã có khi nào bạn bắt gặp con mình đang ngồi say sưa gom tất cả viên sỏi màu trắng vào một góc, tách riêng những viên màu đen sang góc khác., hoặc con đang xếp muỗng, nĩa, đũa thành từng nhóm gọn gàng trên bàn…? Bạn có thể nghĩ: “Uhm con chỉ đang chơi thôi.” Nhưng thực ra, đó là một hành vi nhận thức rất quan trọng – PHÂN LOẠI.
Trong phương pháp Montessori, phân loại là một nhu cầu nội tại của trẻ trong giai đoạn phát triển từ 0 đến 6 tuổi – giai đoạn mà trẻ không ngừng xây dựng các “lược đồ nhận thức” (schema) để lưu trữ, phân tích, và hiểu thế giới xung quanh.
Tại sao trẻ lại cần phân loại?
Bởi vì bộ não trẻ đang học cách tổ chức thế giới xung quanh mình.
Khi trẻ phân loại – ví dụ như tách riêng các nút áo to và nhỏ, các khối màu đỏ và xanh, các đồ chơi cứng và mềm – là lúc trẻ đang học:
- Nhận biết điểm giống và khác giữa các sự vật
- Tư duy theo nhóm: cái nào cùng loại, cái nào không?
- Định danh và dán nhãn các đặc tính: màu sắc, hình dáng, kết cấu, mùi vị…
Và hơn cả, trẻ đang tự xây dựng năng lực để đưa thế giới hỗn độn vào trật tự riêng của mình.
Phân loại và sự phát triển tư duy logic
Đây là nền tảng cho rất nhiều năng lực sau này như:
- Tư duy phân tích, phản biện
- Khả năng học Toán và Ngôn ngữ
- Khả năng giải quyết vấn đề, nhìn sự vật đa chiều
Thử tưởng tượng: nếu trẻ không học được cách phân biệt giữa “tròn” và “vuông”, “nhiều” và “ít”, “cay” và “ngọt”… thì làm sao trẻ hiểu được các khái niệm phức tạp hơn trong tương lai?
Cha mẹ có thể làm gì để đồng hành cùng con?
Đừng vội can thiệp.
Nhiều khi ta thấy con đang phân loại “sai” (ví dụ con xếp hết đồ chơi màu đỏ và vài món màu hồng vào cùng nhóm), thì đừng vội sửa. Trẻ đang thử nghiệm một “schema” riêng. Hãy quan sát, rồi nhẹ nhàng hỏi:
“Tại sao con tách riêng những nhóm này?”
“Mấy món này giống nhau chỗ nào vậy con?”
Những câu hỏi mở sẽ giúp trẻ phát triển nhận thức sâu sắc hơn là chỉ đơn giản bị người khác “sửa lỗi”.
Cung cấp môi trường phong phú để trẻ phân loại
- Đồ vật nhiều chất liệu, kích thước, màu sắc
- Mùi vị: chanh, muối, mật ong, gừng…
- Âm thanh: lắc chai gạo, hạt đậu, muối…
Kết nối với cuộc sống hằng ngày
- Khi đi siêu thị: “Con phụ mẹ để riêng rau lá xanh và rau củ màu đỏ nha!”
- Khi xếp quần áo: “Mình xếp đồ của ba riêng, của mẹ riêng, của con riêng hen!”
Nhiều cha mẹ có thể đã từng xem nhẹ việc con phân loại đồ, và đôi lúc có thể đã cắt ngang hay chỉnh sửa hoạt động của con, hoặc dẹp luôn để làm những việc khác “bổ ích” hơn. Nhưng mình hi vọng khi hiểu được ý nghĩa đằng sau của hoạt động này, cha mẹ sẽ học cách quan sát con kỹ hơn và từ đó thấy được bao nhiêu điều thú vị: từ cách con xếp muỗng theo chiều dài, hay cách con phân loại giày dép trong nhà theo “đẹp” và “xấu”…
Trong khóa học chuyên sâu về Montessori dành cho cha mẹ mà mình xây dựng, mình dành hẳn một phần để hướng dẫn cách quan sát con sao cho đúng, không phải để ‘kiểm soát’ con, mà là để thực sự thấu hiểu con từ bên trong. Bởi vì chỉ khi cha mẹ quan sát với sự chú tâm và yêu thương, ta mới thấy được những tín hiệu nhỏ bé nhưng quan trọng mà con đang gửi ra mỗi ngày. Và đôi khi, chỉ cần thay đổi cách “nhìn” và “thấy” con, thì hành trình nuôi dạy sẽ trở nên dễ dàng và đầy kết nối hơn. Nếu bạn muốn khám phá sâu hơn về toàn bộ cách đưa Montessori vào gia đình của mình thì mình để link tham gia khóa học bên dưới nha!
Bố mẹ nào có những câu chuyện phân loại dễ thương từ con, hãy chia sẻ để cả nhà cùng học hỏi nha! 
Khám phá thêm từ hoichamemontessori.com
Đăng ký để nhận các bài đăng mới nhất được gửi đến email của bạn.