Nên Nói Gì Thay Cho Câu Nói “KHÔNG!”

NHỮNG CÁCH ĐỂ ĐẠT ĐƯỢC SỰ HỢP TÁC TỪ CON.

Bạn có biết trung bình một đứa trẻ 1 tuổi nghe từ “không” tới 400 lần một ngày!

Vấn đề của từ “Không” là: khi nó được sử dụng quá thường xuyên, trẻ sẽ có xu hướng ngó lơ nó sau một thời gian. Ngoài ra, việc bạn chỉ nói “Không” không giúp trẻ hiểu được mình cần phải làm gì. Càng nói “Không” nhiều hơn và to hơn sau khi bạn đã nói với trẻ cỡ 5 lần cho 1 việc mà trẻ vẫn phớt lờ sẽ không giúp trẻ nghe và chú ý đến lời nói của bạn tốt hơn chút nào. Nó có thể chỉ dẫn đến sự thất vọng cho cả hai bên.

Hãy để dành “Không” cho những trường hợp khẩn cấp, chẳng hạn như khi con bạn gặp nguy hiểm trước mắt. Bạn có thể đảm bảo rằng con sẽ dừng lại và chú ý khi bạn chỉ sử dụng từ này trong một số trường hợp hiếm hoi. Áp dụng Montessori trong gia đình đồng nghĩa với việc cố gắng tạo ra một môi trường có ít giới hạn để cho trẻ khám phá và hầu hết mọi khả năng đều có thể trả lời là “Có” thay vì quá nhiều “Không”, ít nhất là trong phòng hoặc không gian mà trẻ dành nhiều thời gian nhất trong ngày!

Nhưng rõ ràng khi có trẻ mới biết đi trong nhà thì sẽ có những lúc chúng ta phải nói “Không”. Bài viết này muốn chia sẻ đến các bạn những cách truyền đạt quan điểm một cách tích cực và rõ ràng để giúp trẻ hợp tác dễ dàng hơn với bạn trong những trường hợp cần phải nói “Không”:

1) Diễn đạt lại yêu cầu của bạn theo hướng ngược lại: Thay vì nói “Không, đừng chạy!”, hãy thử “Hãy đi bộ trong nhà nào”. Thay vì nói “Không, đừng đụng vào!” hãy thử “Con muốn đụng vô cái bình này, nhưng nó có thể bị rơi và vỡ. Con có thể nhìn từ xa như thế này.” Thay vì nói “Không, đừng đánh con mèo”, hãy thử “Nhớ chạm nhẹ vào con mèo thôi nha con”. (Bạn có thể phải ở gần để minh họa cho con cách chạm vào con mèo nhẹ nhàng là như thế nào).

2) Hãy cho con bạn biết những gì con có thể làm thay vì nói với con những gì con không thể làm: Thay vì “Không, bây giờ không được ăn bánh.” hãy thử nói, “Con có thể ăn bánh sau khi ăn cơm.” Thay vì nói “Không trèo lên bàn ăn”, hãy thử nói “Bàn là chỗ để đồ ăn. Nếu muốn leo thì có thể leo lên đây (chỉ cho con xem nơi mình có thể leo, có thể là khung vận động).

3) Yêu cầu con giúp đỡ và cảm ơn khi con làm đúng: Thay vì nói “Không! Đã nói con đừng cởi giày vì mình chuẩn bị đi rồi!,” hãy thử nói, “Con cần mang giày để đi ra ngoài. GIờ con giúp cha/mẹ kiếm chiếc giày còn lại xem ở đâu rồi.”

4) Giải thích lý do cho yêu cầu của bạn và nêu rõ hành vi nào bạn muốn nhìn thấy ở con: Thay vì nói, “Không, đừng la lớn!,” hãy thử nói, “Cha/mẹ muốn con nói nhỏ thôi vì em đang ngủ.” Thay vì nói “Không, đừng gõ lên bàn!” thành “Cha/mẹ muốn con ngừng gõ lên bàn vì âm thanh ồn quá và làm cha/mẹ không nghe rõ con nói gì.”

5) Áp dụng cách ghi nhận việc đang diễn ra để nói ra những gì bạn nhìn thấy: Thay vì nói “Không ném đồ ăn!” hãy thử nói, “Con đang ném đồ ăn của mình xuống đất, nghĩa là con đã ăn xong nên cha/mẹ sẽ dọn đồ ăn đi.” Thay vì nói “Không được dọc hồ cá”, hãy thử nói “Con đang chơi với hồ cá và làm nước bắn tung tóe khắp sàn nhà. Hồ cá là nơi sống của cá. Nếu muốn chơi nước, con hãy vô nhà tắm chơi với thau nước của con.”

Khi bạn dành thời gian nói chuyện với con theo những cách tôn trọng, tích cực nêu trên, giải thích lý do cho những yêu cầu của bạn, đưa ra các lựa chọn, làm mẫu hành vi mà bạn muốn dạy và giúp con nhận thức được tác động của việc mình làm đối với người/vật khác, bạn đang giúp trẻ tham gia vào quá trình học tập và hướng dẫn trẻ tự nhận thức và tự điều chỉnh hành vi của mình. Đây là mục tiêu thực sự của kỷ luật; để giúp con bạn có được khả năng tự kỷ luật từ bên trong và học cách đưa ra những lựa chọn đúng đắn, thay vì phụ thuộc vào người khác để nói cho con biết điều gì là đúng hay sai.