Viết Trước – Đọc Sau: Hiểu Đúng Để Hỗ Trợ Trẻ Đúng Cách

Trong phương pháp Montessori, trẻ sẽ viết trước khi đọc. Điều này nghe có vẻ lạ lẫm, nhưng khi hiểu sâu hơn, chúng ta sẽ thấy đây là một quá trình rất tự nhiên.

Hãy hình dung việc viết giống như “coding” – trẻ tạo ra mã bằng cách sắp xếp các chữ cái để thể hiện suy nghĩ của mình. Còn đọc lại giống như “decoding” – giải mã những gì người khác đã viết ra. Việc viết đến với trẻ dễ dàng hơn, bởi đó là suy nghĩ của chính các con, không phải là một thông điệp phải giải mã từ bên ngoài. Nhưng để trẻ có thể viết một cách tự nhiên, chúng ta cần hỗ trợ trẻ một cách đúng đắn.

LÀM SAO Để Trẻ Viết Được Một Cách Tự Nhiên

1. Trẻ cần có nhiều thứ trong đầu để viết ra
   Trước khi trẻ có thể viết, trẻ cần có những trải nghiệm thực tế phong phú. Đôi bàn tay cần được tự do khám phá, chạm, cầm, cảm nhận và mày mò mọi thứ trong thế giới xung quanh. Từ những trải nghiệm ấy cùng với những người lớn xung quanh mình, trẻ hấp thu một lượng ngôn ngữ đa dạng, phong phú và sống động.
2. Ngôn ngữ phong phú từ cuộc sống và sách
   Ngôn ngữ không chỉ đến từ những trải nghiệm thực tế mà còn qua những câu chuyện cha mẹ đọc cho trẻ nghe mỗi ngày. Một không gian yên tĩnh, bình an để trẻ lắng nghe, hấp thu và cảm nhận ngôn ngữ là điều quan trọng.
3. Khi trẻ có quá nhiều điều muốn diễn đạt, viết sẽ đến tự nhiên
   Đến một thời điểm, khi trong đầu trẻ có quá nhiều thứ muốn thể hiện, trẻ sẽ tiến một bước xa hơn lời nói – đó là viết. Với phương pháp Montessori, trẻ được tiếp cận với các chữ cái và âm thanh tương ứng từ sớm, sau đó học cách ghép chúng lại với nhau để tạo thành từ.
4. Giáo cụ Chữ cái di động – công cụ quan trọng trong hành trình viết
   Trẻ sẽ viết những từ đầu tiên bằng giáo cụ chữ cái di động trước khi có thể cầm bút viết. Khi thấy người khác đọc được những gì mình viết ra, trẻ sẽ cảm thấy như có một phép màu! Sự hứng thú này thôi thúc trẻ tiếp tục tạo ra từ mới, rồi cụm từ, rồi câu ngắn, câu dài…
5. Việc viết cái gì cần đến từ trẻ: Nhiều môi trường lớp học khá phụ thuộc vào việc in ra các hình ảnh khác nhau rồi cho trẻ tạo từ tương ứng với các hình ảnh đó mà ít cho trẻ có cơ hội được ngẫm nghĩ và viết ra những gì mình muốn viết, và từ đó vô tình làm tắt đi ngọn lửa mới nhen nhóm trong trẻ. Hãy luôn quan sát và tôn trọng đứa trẻ ngay trước mắt bạn và đưa ra sự hỗ trợ hợp lý.
6. Viết đến sớm hơn việc cầm bút viết
   Khi đôi tay trẻ đã đủ linh hoạt để cầm phấn hoặc bút, trẻ sẽ dần chuyển từ giáo cụ chữ cái di động sang viết trên bảng rồi trên giấy. Việc viết đến với trẻ sớm và tự nhiên nếu được hỗ trợ đúng cách, và đó chính là lý do Montessori giới thiệu chữ cái di động từ sớm khi trẻ đã sẵn sàng.

Lưu Ý Khi Hỗ Trợ Trẻ Học Viết

Mọi giáo cụ trong phương pháp Montessori đều có mục đích và thời điểm giới thiệu rất rõ ràng, tuân theo sự phát triển của trẻ. Nếu không hiểu đúng, chúng ta có thể vô tình cản trở hành trình học tập của con. Vì vậy, việc được đào tạo bài bản là vô cùng quan trọng.

Trong khóa học Montessori Chuyên sâu dành cho Cha Mẹ, mình không tập trung vào các giáo cụ chính thống trong lớp học Montessori để tránh gây hiểu lầm hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Thay vào đó, mình hướng đến cách xây dựng môi trường gia đình cụ thể và cung cấp nhiều hoạt động bổ trợ trong từng lĩnh vực tương ứng trong môi trường Montessori để cha mẹ hỗ trợ cho con. Do đó nếu có khóa học không chuyên (không được tổ chức bởi các tổ chức khóa học uy tín dành cho giáo viên) mà lại cam kết dạy cho bạn biết sử dụng giáo cụ Montessori thì mình nghĩ cha mẹ nên cân nhắc kỹ lưỡng.

Sự hỗ trợ đúng cách ngay từ đầu sẽ giúp con có một hành trình học tập tự nhiên, vui vẻ và hiệu quả nhất!

Bạn có thắc mắc hoặc trải nghiệm gì về quá trình con học viết không? Hãy chia sẻ cùng nhau để chúng ta có thể học hỏi và hỗ trợ các con tốt hơn nhé!