Làm cha mẹ là một hành trình ít ai được dạy phải đi thế nào cho đúng. Có những ngày thật nhẹ nhàng, vui vẻ, nhưng cũng không ít khoảnh khắc đầy thử thách khiến chúng ta thấy mình mất kiểm soát, cáu gắt, thậm chí là giận dữ đánh mắng con. Đặc biệt khi áp dụng phương pháp Montessori – nơi tôn trọng cảm xúc của trẻ là điều cốt lõi – thì việc người lớn giữ được bình tĩnh lại càng quan trọng hơn bao giờ hết.
Nếu bạn đã từng thấy mình hét lên vì con không nghe lời, từng thở dài mệt mỏi vì con liên tục làm trái ý, thì bạn không hề đơn độc. Bản thân mình cũng có những khoảnh khắc như vậy… 
Bài viết này dành cho những lúc như thế, những lúc bạn cần một nhịp dừng lại để quay lại đối diện với chính cảm xúc của mình, để nuôi dạy con trong sự bình an thay vì trong cơn giận dữ.
Dưới đây là 5 cách thực tế và gần gũi, giúp bạn nhận diện và xử lý cơn giận một cách có ý thức, nhẹ nhàng nhưng hiệu quả.
1. Cho phép mình tạm dừng và rời khỏi tình huống căng thẳng ngay lúc đó
Nhiều cha mẹ nghĩ rằng mình phải “xử lý cho xong” mọi tình huống ngay tại thời điểm xảy ra, nói cho hết, dạy cho thông…!!! Nhưng sự thật là: khi cơn giận đang lên đến cao trào, đó không phải lúc tốt nhất để dạy con điều gì. Lúc này, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ đều đang bị cảm xúc lấn át. Cả hai đều không thể lắng nghe và thông hiểu được điều gì từ nhau, cho nên tốt nhất là hãy tạm dừng, đừng tiếp thêm dầu vào ngọn lửa đang cháy nữa.
Hãy cho phép bản thân tạm bước ra khỏi tình huống, dù có thể chỉ là vài giây. Bạn có thể nói với con: “Mẹ đang cảm thấy rất khó chịu. Mẹ sẽ quay lại sau một chút khi đã bình tĩnh hơn.” Đây không phải là bỏ cuộc, mà là hành động có ý thức và có trách nhiệm với chính mình và với con.
Nếu con còn quá nhỏ không thể để lại một mình thì bạn vẫn có thể “tạm rời đi” bằng cách tránh ánh mắt căng thẳng dành cho nhau, nhìn ra cửa sổ, hít thở sâu, hoặc thậm chí quay người đi trong chốc lát. Điều quan trọng là tạo khoảng cách tạm thời để cơn cảm xúc không bùng phát thành lời nói hay hành động mà sau đó bạn phải ân hận.
2. Dùng hơi thở như một chiếc phao cứu sinh
Nghe có vẻ đơn giản và khó tin, nhưng hơi thở là công cụ mạnh mẽ nhất mà bạn luôn có thể kiểm soát để lấy lại sự bình tĩnh.
Khi đang giận, chúng ta thường thở nông, hoặc nín thở mà không nhận ra. Lúc này, bạn hãy bắt đầu bằng cách thở ra thật chậm và dài nhất có thể. Không cần phải hít vào thật sâu, mà cứ bắt đầu bằng việc thở ra trước. Hãy tưởng tượng bạn đang thổi nguội một ly nước nóng, nhẹ nhàng, đều đặn. Sau đó mới hít vào nhẹ nhàng bằng mũi, và hít sâu vào bụng ko phải vào ngực.
Lặp lại vài lần như vậy, bạn sẽ cảm thấy ngực bớt căng, tim đập chậm lại và đầu óc trở nên sáng suốt hơn. Có thể bạn không hết giận ngay, nhưng sẽ có đủ khoảng không để ko hành động bốc đồng.
3. Đưa bản thân trở lại thực tại thông qua giác quan
Khi giận dữ, não bộ của chúng ta thường rơi vào trạng thái căng thẳng – “quyết chiến” hoặc “đóng băng” hoặc “bỏ chạy”. Những phản ứng này đến từ vùng não nguyên thủy, nơi chỉ quan tâm đến việc phản ứng tức thì, chứ không suy nghĩ dài lâu.
Một cách rất hiệu quả để thoát khỏi trạng thái đó là “grounding”, hay có thể hiểu là quay về với hiện tại thông qua giác quan.
Bạn có thể thử nhìn xung quanh và gọi tên 5 đến 10 đồ vật đang ở trước mặt. Sau đó, chú ý đến những cảm giác đang diễn ra trên cơ thể: cảm giác chân đang chạm vào sàn, tay đang đặt trên bàn, tóc đang chạm vào cổ, có những âm thanh/tiếng động nào xung quanh…
Những việc tưởng chừng đơn giản này lại có tác dụng giúp bạn thoát khỏi vòng xoáy cảm xúc đang cuốn bạn đi. Khi có lại được ý thức mình đang ở đây, ngay lúc này, cùng với con, thì bạn sẽ có thêm những lựa chọn sáng suốt hơn về cách phản ứng đúng đắn.
4. Nhận diện và giải tỏa căng thẳng cơ thể vật lý
Nhiều khi, chúng ta giận không chỉ vì con, mà vì cơ thể đã quá mỏi mệt, căng cứng sau một ngày dài. Một trong những dấu hiệu dễ thấy nhất là vai bạn co rụt lại hoặc căng lên cứng nhắc. Hoặc răng nghiến chặt, tay nắm khư khư…
Hãy thử nâng vai lên thật cao, giữ vài giây, rồi thả xuống thật chậm. Lặp lại 3 đến 5 lần. Sau đó bạn có thể xoay cổ nhẹ nhàng, nghiêng đầu sang hai bên, hoặc chỉ cần đứng yên và cảm nhận vai mình đang buông lỏng hơn một chút.
Việc chăm sóc cảm xúc bắt đầu từ việc chăm sóc chính cơ thể vật lý của mình. Việc thả lỏng thể chất là bước đầu để bạn thả lỏng cả cảm xúc. Một thân thể mềm mại sẽ giúp cảm xúc cũng tuôn chảy được dễ dàng hơn.
5. Hãy nói lời tử tế với chính mình
Khi làm cha mẹ, đôi khi chúng ta đặt quá nhiều kỳ vọng/áp lực lên bản thân và lên con. Và khi mọi việc không như ý, ta dễ rơi vào vòng lặp của những suy nghĩ trách móc: “Mình thật tệ”, “Tại sao mình lại mất kiểm soát như vậy?”, “Con mình có vấn đề gì không?”…
Nhưng chính những suy nghĩ ấy mới khiến cơn giận kéo dài và biến thành cảm giác tội lỗi.
Hãy dừng lại, và nói với chính mình những câu như là: “Mình đang cố gắng/ Mình cần được nghỉ ngơi/ Mình đang học cách kiên nhẫn.” hoặc “Cả mình và con đều đang học hỏi, nên phạm lỗi là bình thường.”… Hãy chọn cho mình một vài câu “tủ” để tự nhắc nhở mình khi tình huống căng thẳng diễn ra.
Sự tử tế với bản thân không khiến bạn yếu đuối. Ngược lại, nó là sức mạnh để bạn bước tiếp trên hành trình làm cha mẹ với trái tim mở rộng và lòng kiên nhẫn. Sự tử tế với bản thân là mảnh đất lành nuôi dưỡng sự tử tế với con.
Montessori không chỉ là phương pháp giáo dục dành cho trẻ, mà còn là một lối sống đòi hỏi người lớn sống chậm lại, hiểu mình hơn, hiểu con hơn và học cách yêu thương đúng cách.
Quản lý cơn giận không phải đơn thuẩn là sự “kiềm chế” vì nếu chỉ liên tục kiềm chế ngày này qua tháng nọ thì cũng sẽ đến lúc bạn bùng nổ! Thay vào đó, quản lý cơn giận chính là học cách lắng nghe mình đang cần gì. Khi bạn dừng lại để thở, để cảm nhận, để tử tế với bản thân, chính là bạn đang làm mẫu cho con cách yêu thương chính mình một cách sâu sắc nhất.
Trong khóa học chuyên sâu về Montessori dành cho cha mẹ mình để dành chương cuối cùng chia sẻ vài lời khuyên cho hành trình làm cha mẹ theo cách vững bền nhất chứ không phải “hoàn hảo nhất” hay “xịn xò nhất”. Cha mẹ nào quan tâm thì xem link dưới comment nha.
Khám phá thêm từ hoichamemontessori.com
Đăng ký để nhận các bài đăng mới nhất được gửi đến email của bạn.